Category: การดูแลสุนัข

ปัญหาน้องหมาท้องเสียถือเป็นหนึ่งในอาการเจ็บป่วยยอดฮิตที่สร้างความกังวลใจให้แก่เจ้าของมากที่สุด เพราะการที่น้องหมาขับถ่ายผิดปกติเกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นเพียงแค่การตอบสนองของระบบย่อยอาหารต่ออาหารบางประเภท หรืออาจเป็นสัญญาณเตือนภัยของโรคร้ายแรงที่คุกคามถึงชีวิต เมื่อพบว่าน้องหมาท้องเสีย เจ้าของจึงจำเป็นต้องรู้วิธีประเมินระดับความรุนแรง รู้วิธีการปฐมพยาบาลเบื้องต้นอย่างถูกต้องเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ และรู้เท่าทันว่าอาการแบบไหนต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลสัตว์ทันที เพื่อให้น้องหมาแสนรักได้รับการรักษาอย่างทันท่วงทีและกลับมาร่าเริงสดใสได้อีกครั้ง

Key Takeaways

• หมั่นสังเกตความถี่และลักษณะอุจจาระของน้องหมา เช่น ถ่ายเหลว มีมูกเลือด หรือมีกลิ่นผิดปกติ เพื่อประเมินความรุนแรงของอาการ
• อาการท้องเสียเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งการเปลี่ยนอาหารกะทันหัน การติดเชื้อ พยาธิในทางเดินอาหาร และการกินสิ่งแปลกปลอม
• การดูแลเบื้องต้นควรเน้นให้น้องหมาได้รับน้ำเพียงพอและเลือกอาหารย่อยง่ายตามคำแนะนำของสัตวแพทย์
• ไม่ควรซื้อยาหยุดถ่ายของคนให้น้องหมากินเอง เพราะยาบางชนิดอาจเป็นพิษและส่งผลให้อาการรุนแรงขึ้น
• หากน้องหมาถ่ายเป็นเลือด ซึม อาเจียนร่วมด้วย หรือเป็นลูกสุนัขที่มีอาการท้องเสีย ควรรีบพาไปพบสัตวแพทย์ทันที

น้องหมาท้องเสียเกิดจากสาเหตุอะไรบ้าง ?

สุนัขถ่ายเหลวเกิดจากอะไร หรือ น้องหมาท้องเสียเกิดจากอะไร เป็นคำถามยอดฮิตที่เจ้าของมักสงสัย ความจริงแล้วระบบทางเดินอาหารของน้องหมามีความไวต่อสิ่งกระตุ้นค่อนข้างมาก ลำไส้ที่เกิดการอักเสบหรือระคายเคืองจะไม่สามารถดูดซึมน้ำและสารอาหารกลับเข้าสู่ร่างกายได้ตามปกติ ส่งผลให้อุจจาระถูกขับออกมาในลักษณะเหลวเป็นน้ำ โดยสาเหตุหลัก ๆ ที่พบได้บ่อยในทางคลินิก มีดังนี้

อาหารไม่เหมาะสมหรือเปลี่ยนอาหารกะทันหัน

พฤติกรรมการกินถือเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของอาการท้องเสีย การเปลี่ยนยี่ห้อหรือสูตรอาหารสุนัขแบบฉับพลันโดยไม่ผ่านการค่อย ๆ ผสมปรับอัตราส่วนอย่างเหมาะสมจะทำให้จุลินทรีย์ในลำไส้ปรับตัวไม่ทัน นอกจากนี้ การแอบให้อาหารคนที่มีไขมันสูง รสจัด หรือของทอดล้วนกระตุ้นให้ลำไส้บีบตัวไวผิดปกติและขับถ่ายเหลวออกมาได้

พยาธิและปรสิตในระบบทางเดินอาหาร

การมีพยาธิและปรสิตสะสมอยู่ในทางเดินอาหารเป็นสาเหตุสำคัญ โดยเฉพาะในลูกสุนัขหรือน้องหมาที่ไม่ได้รับการถ่ายพยาธิ สุนัขตามกำหนด ไม่ว่าจะเป็นพยาธิไส้เดือน พยาธิปากขอ พยาธิแส้ม้า รวมถึงโปรโตซัว ปรสิตเหล่านี้จะคอยเกาะผนังลำไส้ ดูดกินเลือดและสารอาหาร ก่อให้เกิดการระคายเคืองจนผนังลำไส้อักเสบเรื้อรังได้

การติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย

การติดเชื้อในระบบทางเดินอาหารเป็นภาวะที่อันตรายและแพร่กระจายได้รวดเร็ว เชื้อไวรัสอย่างพาร์โวไวรัส (canine parvovirus) และโคโรนาไวรัส (canine coronavirus) เป็นหนึ่งในเชื้อที่พบได้บ่อยและเป็นอันตรายถึงชีวิต โดยเฉพาะในน้องหมาอายุน้อยกว่า 12 สัปดาห์ รวมถึงน้องหมาที่เลี้ยงปล่อยและเลี้ยงร่วมกันหลาย ๆ ตัว ซึ่งเชื้อจะเข้าทำลายเยื่อบุผนังลำไส้อย่างรุนแรง ทำให้น้องหมาท้องเสีย น้องหมาถ่ายเหลว น้องหมาถ่ายเป็นเลือด สูญเสียน้ำภายในร่างกายและเม็ดเลือดอย่างรวดเร็ว ในบางรายอาจรุนแรงถึงขั้นก่อให้เกิดภาวะช็อกและเสียชีวิตได้ ส่วนเชื้อแบคทีเรีย เช่น Salmonella, E. coli, หรือ Campylobacter ซึ่งมักเข้าสู่ร่างกายผ่านการกินอาหารดิบ อาหารค้างมื้อที่เน่าเสีย หรือการเลียกินสิ่งสกปรกตามพื้น ก็เป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้น้องหมาท้องเสียได้เช่นกัน

ความเครียดหรือการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม

สภาวะอารมณ์และจิตใจส่งผลโดยตรงต่อระบบประสาทอัตโนมัติที่ควบคุมการทำงานของลำไส้ เมื่อน้องหมาเกิดความเครียด ความวิตกกังวลสูง เช่น การย้ายบ้านใหม่ การเดินทางไกล การเปลี่ยนเจ้าของ การได้ยินเสียงฟ้าร้องหรือเสียงพลุ การถูกนำไปฝากเลี้ยงในสถานที่ที่ไม่คุ้นเคย ความเครียดจะหลั่งฮอร์โมนที่กระตุ้นให้ลำไส้แปรปรวน บีบตัวถี่ขึ้น และเกิดอาการท้องเสียเฉียบพลันได้

กินสิ่งแปลกปลอมหรือของที่ไม่ควรกิน

น้องหมามีนิสัยชอบกัดแทะและสำรวจสิ่งต่าง ๆ ด้วยปาก บางครั้งอาจกลืนสิ่งแปลกปลอม เช่น เศษกระดูก ของเล่นชิ้นเล็ก เศษผ้า พลาสติก ก้อนหิน หรือกินขยะ สารเคมี พืชมีพิษ สิ่งแปลกปลอมเหล่านี้อาจทำให้ทางเดินอาหารอุดตัน เกิดบาดแผล และเกิดการระคายเคืองอย่างรุนแรง ส่งผลให้น้องหมาพยายามขับถ่ายออกมาอย่างต่อเนื่องได้

สุนัขไม่กินอาหาร เกิดจากอะไร อ่านเพิ่มเติมได้ที่ : สุนัขไม่กินอาหาร

อาการแบบไหนบ่งบอกว่าน้องหมากำลังท้องเสีย ?

การสังเกตความผิดปกติของน้องหมาไม่ได้ดูเพียงแค่ความถี่ในการขับถ่ายเท่านั้น แต่เจ้าของควรสังเกตการเปลี่ยนแปลงทางสรีระและพฤติกรรมรอบด้าน โดยอาการที่ชี้ชัดว่าน้องหมากำลังมีปัญหาท้องเสีย ได้แก่

• ลักษณะอุจจาระเหลวผิดปกติ: อาการที่พบได้บ่อย เช่น น้องหมาอึเหลว ถ่ายไม่เป็นก้อน ถ่ายเป็นน้ำกระจายตัว บางตัวอาจมีอาการ สุนัขถ่ายเหลวติดต่อกันหลายรอบในหนึ่งวัน
• ความถี่และพฤติกรรมการเบ่งเปลี่ยนไป: น้องหมาแสดงอาการกระวนกระวาย วิ่งออกนอกบ้านเพื่อไปขับถ่ายบ่อยครั้ง หรือนั่งเบ่งถ่ายนานแต่มีน้ำอุจจาระหยดออกมาเพียงเล็กน้อย
• อุจจาระมีมูกเมือกปน: หากพบว่าสุนัขถ่ายเป็นมูก เมือกใส หรือเมือกขุ่นเคลือบบนผิวอุจจาระ บ่งบอกว่าอาจเกิดการอักเสบที่บริเวณลำไส้ใหญ่
• เสียงท้องร้องและผายลมบ่อย: ภาวะสุนัขท้องร้องโครกคราก วิธีแก้ในเบื้องต้นคือการช่วยผ่อนคลายและลดแก๊ส เพราะเสียงโครกครากนี้เกิดจากแก๊สจำนวนมากที่สะสมในลำไส้และลำไส้มีการบีบตัวรุนแรง
• ลูกสุนัขมีลักษณะและพฤติกรรมการอุจจาระเปลี่ยนไป: ลักษณะอุจจาระลูกสุนัขควรจับตัวเป็นก้อนนิ่มพอดี หากพบว่าลูกสุนัขท้องเสีย ถ่ายเหลว โดยเฉพาะในกรณี ลูกสุนัข1เดือนถ่ายเหลวสีเหลืองติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน หรือน้องหมาถ่ายเป็นเลือด ถือเป็นความผิดปกติที่ต้องรีบพาไปพบสัตวแพทย์ทันที
• อาการเซื่องซึมและความอยากอาหารลดลง: น้องหมาไม่ร่าเริง นอนนิ่ง ปฏิเสธขนมและอาหารที่ชอบ มีอาการพะอืดพะอม เลียริมฝีปากบ่อย ๆ ซึ่งเป็นสัญญาณของอาการคลื่นไส้ร่วมด้วย

วิธีดูแลหมาท้องเสียเบื้องต้นด้วยตัวเองที่บ้านทำอย่างไร ?

เมื่อพบว่าน้องหมาถ่ายเหลว เจ้าของหลายท่านมักตั้งคำถามว่าน้องหมาท้องเสียทํายังไงดี คำตอบคือหากน้องหมายังคงร่าเริง ไม่มีอาการซึม และไม่มีอาการอาเจียนร่วมด้วย เจ้าของสามารถดูแลเบื้องต้นได้ด้วยตัวเองตามแนวทางดังต่อไปนี้

งดอาหารชั่วคราวและให้ดื่มน้ำสะอาด

สำหรับน้องหมาโตเต็มวัยที่มีร่างกายแข็งแรง ควรงดให้อาหารชั่วคราวเป็นเวลา 8-12 ชั่วโมง (แต่ไม่ควรเกิน 24 ชั่วโมง) เพื่อให้ระบบทางเดินอาหารและเยื่อบุลำไส้ได้พักฟื้นตัวจากการอักเสบ พร้อมเตรียมน้ำสะอาดไว้ตลอดเวลาให้น้องหมาได้กินน้ำด้วยตัวเองป้องกันภาวะขาดน้ำ ทั้งนี้ สำหรับลูกสุนัขไม่ควรงดอาหารเกิน 4–6 ชั่วโมง เพราะอาจเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำได้ง่าย

ตรวจสอบความสะอาดของอาหารและภาชนะ

ล้างชามข้าวและชามน้ำของน้องหมาด้วยน้ำยาล้างจานสูตรอ่อนโยนและล้างน้ำออกให้สะอาดหมดจด ตรวจเช็กอาหารเม็ดหรืออาหารเปียกที่ให้ว่ามีกลิ่นหืน ขึ้นรา หรือหมดอายุหรือไม่ หากน้องหมากินอาหารบาร์ฟ (BARF) หรืออาหารปรุงสุก ควรตรวจดูให้มั่นใจว่าอาหารสะอาด ไม่ปนเปื้อนเชื้อโรคอันตราย และเก็บรักษาในอุณหภูมิที่เหมาะสมเพื่อป้องกันเชื้อแบคทีเรียเจริญเติบโต

ค่อย ๆ กลับมาให้อาหารที่ย่อยง่าย

หลังจากผ่านการพักลำไส้แล้ว หากน้องหมาไม่มีอาการถ่ายเหลวซ้ำ ให้เริ่มให้อาหารในปริมาณน้อย ๆ ก่อน โดยแบ่งเป็นมื้อย่อยวันละ 3-4 มื้อ เน้นอาหารสูตรย่อยง่ายและไขมันต่ำ เพื่อไม่ให้กระเพาะอาหารและลำไส้ทำงานหนักจนเกินไป

สังเกตอาการต่อเนื่องและจดบันทึก

ถ่ายภาพอุจจาระหรือวิดีโอในขณะที่น้องหมากำลังขับถ่ายเก็บไว้เพื่อเป็นข้อมูลหากจำเป็นต้องพาน้องไปพบสัตวแพทย์ พร้อมทั้งบันทึกเวลาที่น้องหมาขับถ่าย จำนวนครั้ง ลักษณะความเหลว สี และกลิ่นของอุจจาระ รวมถึงพฤติกรรมการกินน้ำและการตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมไว้ด้วย

น้องหมาท้องเสียควรให้กินอะไร ?

คำถามยอดนิยมสำหรับเจ้าของหลายท่านคือ น้องหมาท้องเสียให้กินอะไรที่ช่วยฟื้นฟูระบบย่อยอาหารโดยไม่เพิ่มภาระให้ลำไส้ คำตอบของคำถามนี้ ชึ้นอยู่กับสภาวะโรคที่น้องหมากำลังเผชิญ หากน้องหมาป่วยด้วยภาวะลำไส้อักเสบจากการติดเชื้อหรือโรคทางเดินอาหารอื่น ๆ อาจจำเป็นต้องกินอาหารสูตรประกอบการรักษาโรคที่สัตวแพทย์แนะนำ แต่หากน้องหมาท้องเสียจากการเปลี่ยนอาหารตามปกติ อาหารที่เหมาะสมในช่วงพักฟื้นควรเป็นอาหารรสจืด ย่อยง่าย ไขมันต่ำ และไม่ปรุงรสใด ๆ ทั้งสิ้น ได้แก่

• อกไก่ต้มฉีก: นำเนื้ออกไก่ลอกหนังและไขมันออกทั้งหมดไปต้มในน้ำเปล่าจนสุกสนิท แล้วฉีกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ให้โปรตีนสูง ย่อยง่าย และไม่ระคายเคืองผนังลำไส้
• ข้าวสวยหุงนิ่มหรือข้าวต้มขาว: คาร์โบไฮเดรตเชิงเดี่ยวรสจืดสนิท ช่วยให้อิ่มท้อง ย่อยง่าย และช่วยซับของเหลวในทางเดินอาหาร โดยให้ผสมกับอกไก่ต้มในอัตราส่วน ข้าว 2 ส่วน ต่อเนื้อไก่ 1 ส่วน
• ฟักทองต้มบดละเอียด: ฟักทองมีใยอาหารชนิดละลายน้ำได้ในปริมาณสูง ซึ่งช่วยดูดซับของเหลวส่วนเกิน ทำให้อุจจาระเริ่มเซ็ตตัวเป็นก้อน และยังเป็นพรีไบโอติกชั้นดีให้กับจุลินทรีย์ในลำไส้
• อาหารเปียกสูตรเฉพาะโรคทางเดินอาหาร (Gastrointestinal Diet): อาหารประกอบการรักษาโรคที่ผลิตขึ้นสำหรับน้องหมาที่มีปัญหาทางเดินอาหารโดยเฉพาะ มีคุณสมบัติย่อยง่าย มีอิเล็กโทรไลต์และสารอาหารที่ช่วยฟื้นฟูเยื่อบุทางเดินอาหาร โดยอาหารสูตรนี้จำเป็นต้องได้รับการตรวจและคำแนะนำจากสัตวแพทย์ก่อนการเลือกใช้ทุกครั้ง
• โพรไบโอติกสำหรับสัตว์เลี้ยง: ผลิตภัณฑ์เสริมจุลินทรีย์ชนิดดี ช่วยปรับสมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้ที่สูญเสียไปจากการขับถ่ายเหลว ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียก่อโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อาการน้องหมาท้องเสียแบบไหนควรพาไปพบสัตวแพทย์ ?

แม้ว่าการดูแลเบื้องต้นจะช่วยให้อาการไม่รุนแรงดีขึ้นได้ แต่หากพบสัญญาณอันตรายดังต่อไปนี้ เจ้าของไม่ควรรอดูอาการที่บ้าน และต้องรีบพาน้องหมาไปพบสัตวแพทย์ทันทีเพื่อเข้ารับการรักษาที่ถูกต้อง

1. อุจจาระมีเลือดปน: ไม่ว่าจะเป็นลักษณะน้องหมาถ่ายเป็นเลือด หรือสุนัขถ่ายเหลวมีเลือดปน สีแดงสดหรือสีน้ำตาลคล้ำ ล้วนเป็นสัญญาณบ่งชี้ว่าเกิดบาดแผล ฉีกขาด หรือการอักเสบอย่างรุนแรงในผนังทางเดินอาหาร
2. กลิ่นอุจจาระผิดปกติอย่างรุนแรง: หากมีอาการสุนัขถ่ายเป็นเลือดเหม็นคาว จัดเป็นลักษณะเฉพาะของโรคลำไส้อักเสบจากไวรัสพาร์โว ซึ่งเป็นโรคร้ายแรงที่คร่าชีวิตน้องหมาได้อย่างรวดเร็ว
3. มีอาการอาเจียนร่วมด้วยอย่างต่อเนื่อง: การที่น้องหมาทั้งอาเจียนและถ่ายเหลวพร้อมกันจะทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำและแร่ธาตุในระดับวิกฤต เกิดภาวะช็อก หมดสติ และเสียชีวิตเฉียบพลันได้
4. ร่างกายขาดน้ำรุนแรง: ตรวจสอบได้โดยการดึงผิวหนังบริเวณต้นคอขึ้น หากผิวหนังคืนตัวช้า หรือเหงือกแห้งซีด เหนียวหนืด ตาจมลึก แปลว่าร่างกายกำลังขาดน้ำขั้นวิกฤต
5. กลุ่มเสี่ยงสูงโดยเฉพาะลูกสุนัข: เมื่อมีปัญหาลูกหมาท้องเสีย โดยเฉพาะอายุต่ำกว่า 6 เดือน ระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่สมบูรณ์ ร่างกายมีขนาดเล็ก ทำให้อาการทรุดลงได้อย่างรวดเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมง
6. ท้องเสียยืดเยื้อเกิน 24–48 ชั่วโมง: หากปรับอาหารและดูแลเบื้องต้นแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือสุนัขเริ่มมีไข้ หนาวสั่น ปวดเกร็งช่องท้อง จำเป็นต้องพาน้องหมาเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากสัตวแพทย์ในทันที

สำหรับแนวทางการรักษานั้น ทางสัตวแพทย์จะตรวจเลือด ตรวจอุจจาระ หรือเอกซเรย์/อัลตราซาวด์ เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง จากนั้นจึงให้การรักษาแบบจำเพาะ เช่น การให้สารน้ำเข้าหลอดเลือดดำ ยาปฏิชีวนะ ยาต้านการอักเสบ หรือการผ่าตัดในกรณีที่มีสิ่งแปลกปลอมอุดตันต่อไป

น้องหมาท้องเสีย อย่ามองข้ามการดูแล ใส่ใจน้องหมาให้กลับมาแข็งแรง

ปัญหาน้องหมาท้องเสียไม่ใช่เรื่องเล็กที่จะมองข้ามไปได้ แม้บางครั้งจะสาเหตุอาจเป็นเพียงเรื่องเล็กน้อย แต่หลายกรณี การที่น้องหมาท้องเสียอาจเป็นจุดเริ่มต้นของความเจ็บป่วยที่ซับซ้อน การเฝ้าสังเกตพฤติกรรม ตรวจเช็กลักษณะอุจจาระ และการรู้วิธีรับมืออย่างมีสติจะช่วยปกป้องชีวิตของน้องหมาได้อย่างปลอดภัย

แนวทางป้องกันที่ดีที่สุดคือการสร้างสุขอนามัยในชีวิตประจำวัน ถ่ายพยาธิตามโปรแกรมที่สัตวแพทย์กำหนด ฉีดวัคซีนป้องกันโรคสำคัญให้ครบถ้วน หลีกเลี่ยงการให้อาหารคนหรืออาหารดิบที่ไม่ได้มาตรฐาน และจัดเก็บสิ่งของชิ้นเล็กให้พ้นจากการกัดแทะ หากพบความผิดปกติหรืออาการที่น่าสงสัย อย่าลังเลที่จะพาน้องหมาไปพบสัตวแพทย์ใกล้บ้าน เพื่อให้เขาได้รับการวินิจฉัยและดูแลรักษาอย่างถูกวิธีที่สุด

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับหมาท้องเสีย

สุนัขที่ท้องเสียกินคาร์บอนได้ไหม ควรให้กี่เม็ด ?

สุนัขสามารถกินผงคาร์บอนได้เฉพาะกรณีที่สงสัยว่าท้องเสียจากการกินสารพิษหรือสารเคมีตกค้าง เนื่องจากคาร์บอนมีคุณสมบัติช่วยดูดซับสารพิษในทางเดินอาหาร อย่างไรก็ตาม คาร์บอนไม่สามารถรักษาการติดเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือพยาธิได้ และการคำนวณปริมาณยาต้องอิงตามน้ำหนักตัวของสุนัขอย่างแม่นยำ การให้ยาทุกครั้งจึงควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนให้เสมอ เพราะการให้ผิดขนาดอาจทำให้เกิดอาการท้องผูก ลำไส้อุดตัน หรืออาเจียนสำลักได้

หมาท้องเสียกี่วันหาย ?

หากเป็นอาการท้องเสียชนิดไม่รุนแรงที่เกิดจากการเปลี่ยนอาหารหรือกินของแสลง โดยทั่วไปเมื่อได้รับการพักลำไส้และให้อาหารย่อยง่าย อาการจะค่อย ๆ ดีขึ้นและหายเป็นปกติภายใน 1-3 วัน แต่หากผ่านไปเกิน 48 ชั่วโมงแล้วอุจจาระยังคงเหลว หรือน้องหมาเริ่มแสดงอาการซึม เบื่ออาหาร ต้องรีบพาไปพบสัตวแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุเชิงลึกต่อไป

น้องหมาท้องเสียควรกินยาตัวไหนดี ?

เจ้าของไม่ควรซื้อยาแก้ท้องเสียของคนหรือยาปฏิชีวนะ ยาฆ่าเชื้อมาป้อนน้องหมาเองโดยเด็ดขาด เพราะยาบางชนิดอาจกดการบีบตัวของลำไส้จนสารพิษและเชื้อโรคคั่งค้างในร่างกายจนเกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด ยาที่ปลอดภัยที่สุดที่เจ้าของสามารถเตรียมให้ได้ที่บ้านคือเกลือแร่สำหรับสัตว์เลี้ยงและโพรไบโอติกสำหรับสุนัข ส่วนยารักษาอาการอื่น ๆ ควรได้รับจากใบสั่งยาของสัตวแพทย์เท่านั้น

หมาท้องเสียติดต่อไปยังคนในบ้านได้ไหม ?

สามารถติดต่อได้ในบางกรณี หากสาเหตุเกิดจากเชื้อโรคกลุ่มสัตว์สู่คน เช่น แบคทีเรีย Salmonella หรือเชื้อ Campylobacter หรือโปรโตซัวอย่าง Giardia ซึ่งสามารถแพร่สู่คนได้ผ่านการสัมผัสอุจจาระโดยตรงแล้วไม่ได้ล้างมือให้สะอาดก่อนหยิบจับอาหาร ดังนั้น ทุกครั้งที่ทำความสะอาดบริเวณที่น้องหมาขับถ่าย เจ้าของควรสวมถุงมือ ใช้แอลกอฮอล์หรือน้ำยาฆ่าเชื้อทำความสะอาดพื้น และล้างมือด้วยสบู่ให้สะอาดทุกครั้ง

ลูกสุนัขท้องเสียอันตรายกว่าสุนัขโตไหม ?

อันตรายกว่ามาก เนื่องจากลูกสุนัขมีปริมาณน้ำในร่างกายน้อย และระบบภูมิคุ้มกันยังทำงานได้ไม่เต็มที่ เมื่อเกิดอาการท้องเสีย ร่างกายจะเข้าสู่ภาวะขาดน้ำอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้อุณหภูมิร่างกายลดต่ำ เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดตก ช็อก และอาจเสียชีวิตได้ภายในเวลาเพียง 12-24 ชั่วโมง หากพบว่าลูกสุนัขมีอาการถ่ายเหลว ควรรีบนำส่งสัตวแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอดูอาการ

การดูแลน้องหมาไม่ได้มีเพียงแค่การสังเกตความผิดปกติของร่างกายทั่วไปเท่านั้น แต่เรื่องของสุขภาพช่องหูก็เป็นอีกหนึ่งจุดสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม หากเจ้าของเริ่มสังเกตเห็นสุนัขมีอาการเกาหูบ่อยผิดปกติ ถูหูกับพื้น หรือมีคราบขี้หูสีน้ำตาลเข้มสะสมอยู่เต็มช่องหู นั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาไรหูสุนัข (Otodectes cynotis) ปรสิตตัวจิ๋วที่เข้ามาแฝงตัวและก่อให้เกิดการระคายเคืองอย่างรุนแรง หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกวิธี อาจลุกลามไปสู่ภาวะช่องหูอักเสบรุนแรงและการติดเชื้อแทรกซ้อนจนทำให้น้องหมาอาจถึงขั้นหูหนวกได้

Key Takeaways

• ไรหูสุนัข คือปรสิตขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ในช่องหู คอยกินคราบขี้หูและเซลล์ผิวหนัง ก่อให้เกิดอาการคัน คราบขี้หูสีดำคล้ายกากกาแฟ และกลิ่นเหม็นอับ
• การติดไรหูในน้องหมาเกิดจากการสัมผัสใกล้ชิดกับสัตว์เลี้ยงที่มีไรในหูอยู่ก่อนหน้า หรือการใช้สิ่งของและที่นอนร่วมกัน
• อาการเตือนสำคัญ ได้แก่ สุนัขคันหู สุนัขสะบัดหัวบ่อย หูแดงอักเสบ และมีขี้หูสะสมปริมาณมาก
• การรักษาต้องควบคู่กันทั้งการใช้ยาที่สั่งโดยสัตวแพทย์ รวมถึงการใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันปรสิตที่ออกฤทธิ์ป้องกันไรในหูได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• สามารถป้องกันได้โดยการใช้ผลิตภัณฑ์ที่ป้องกันไรในหูได้อย่างมีประสิทธิภาพ เช็ดทำความสะอาดหูสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับสัตว์ที่ป่วยไรในหู

ไรหูสุนัข คืออะไร? รู้จักตัวก่อกวนตัวจิ๋วที่ซ่อนอยู่ในหูของสุนัข

ไรหูสุนัข (ear mites) หรือมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Otodectes cynotis คือปรสิตภายนอกขนาดจิ๋ว ซึ่งมองเห็นด้วยตาเปล่าได้ยากมาก ไรในหูเหล่านี้จะเข้าอาศัยอยู่ในช่องหูส่วนนอกของสุนัขและแมว โดยคอยกัดกินเศษเซลล์ผิวหนังที่หลุดลอก น้ำมัน และคราบขี้หูภายในหูหมาเป็นอาหาร

ไรหูจะกระตุ้นให้เกิดภาวะอักเสบและอาการคันอย่างรุนแรงภายในช่องหู วงจรชีวิตของไรหูตั้งแต่ระยะไข่ ตัวอ่อน จนพัฒนาเป็นตัวเต็มวัยใช้เวลาประมาณ 3 สัปดาห์ และพวกมันสามารถขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว หากไม่ได้รับการตรวจและรักษาอย่างทันท่วงที พวกมันอาจเพิ่มจำนวนเป็นหลักร้อยหลักพันตัวในเวลาอันสั้น

สาระน่าสนใจเกี่ยวกับโรคที่เกิดจากปรสิตสุนัข อ่านเพิ่มเติมได้ที่ : โรคที่เกิดจากเห็บสุนัข

ไรหูสุนัขเกิดจากสาเหตุใด และติดต่อกันได้อย่างไร?

เจ้าของหลายท่านอาจสงสัยว่าไรในหูสุนัขเกิดจากอะไร และแพร่กระจายมาสู่น้องสุนัขได้อย่างไร สาเหตุหลักของการติดไรหูสามารถแบ่งออกได้ ดังนี้

1. สัมผัสใกล้ชิดกับสัตว์ที่มีไรในหู: ไรหูเป็นปรสิตที่ติดต่อได้ง่ายผ่านการสัมผัสโดยตรงระหว่างสัตว์เลี้ยงด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นสุนัขด้วยกันเอง หรือติดต่อมาจากแมว โดยเฉพาะสุนัขที่มักไปเล่นตามสวนสาธารณะ ร้านตัดขน โรงแรมรับฝากเลี้ยง หรือสุนัขจรจัด
2. การถ่ายทอดจากแม่สู่ลูก: ลูกสุนัขมักติดไรหูมาจากแม่สุนัขตั้งแต่ช่วงแรกเกิด ผ่านการสัมผัสใกล้ชิดระหว่างการให้นมหรือการกกตัว
3. การใช้สิ่งของและสิ่งแวดล้อมร่วมกัน: แม้ไรหูจะอยู่นอกตัวสัตว์ได้ไม่นาน แต่มันก็สามารถซ่อนตัวตามที่นอน เบาะ กรง ผ้าเช็ดตัว หรืออุปกรณ์แปรงขนที่ใช้ร่วมกันได้

อาการสุนัขที่เป็นไรในหูสังเกตได้อย่างไร?

เมื่อน้องสุนัขเริ่มมีไรหูอาศัยอยู่ ร่างกายและพฤติกรรมของพวกเขาจะแสดงความผิดปกติอย่างเห็นได้ชัด อาการที่มักพบได้บ่อย มีดังนี้

• อาการคันรุนแรง: เมื่อน้องหมาคันหู พวกเขามักจะใช้ขาหลังเกาบริเวณโคนหู ใบหู หรือพยายามนำศีรษะไปถูไถกับพื้น ผนัง และเฟอร์นิเจอร์อย่างรุนแรง
• สะบัดหัวสม่ำเสมอ: เจ้าของจะเห็นสุนัขสะบัดหัวบ่อยหรือสุนัขสะบัดหัวตลอดเวลาเพื่อพยายามไล่สิ่งระคายเคืองภายในช่องหู
• คราบขี้หูสีเข้มผิดปกติ: มีการสะสมของคราบขี้หูสีน้ำตาลเข้มจนถึงสีดำ ลักษณะแห้งกรอบคล้าย “กากกาแฟ” ซึ่งเกิดจากขี้หูผสมกับเลือด และเศษเซลล์ผิวหนัง
• กลิ่นเหม็นจากช่องหู: หูสุนัขมีกลิ่นเหม็นออกมาจากช่องหูเนื่องจากการสะสมของขี้หู แบคทีเรียและยีสต์
• ใบหูอักเสบ แดง หรือบวม: การเกาอย่างรุนแรงทำให้ผิวหนังใบหูถลอก มีบาดแผล หรือเกิดภาวะเส้นเลือดในใบหูแตกจนใบหูบวมซึ่งต้องได้รับการรักษาจากสัตวแพทย์อย่างเหมาะสม
• การเอียงคอ: สุนัขอาจเดินเอียงคอไปข้างที่มีอาการอักเสบรุนแรง เนื่องจากความเจ็บปวดในช่องหู

ไรหูกับยีสต์ในหูสุนัข อาการต่างกันอย่างไร?

เจ้าของหลายคนมักสับสนระหว่างการติดไรหูกับภาวะติดเชื้อยีสต์ในช่องหู เพราะทั้งสองอาการทำให้สุนัขเกาหูเหมือนกัน อย่างไรก็ตาม ยีสต์ในหูสุนัขเกิดจากการเจริญเติบโตผิดปกติของเชื้อยีสต์ชนิด Malassezia ตามธรรมชาติ ซึ่งมีความแตกต่างจากไรหู ดังนี้

ข้อเปรียบเทียบ	ไรหูสุนัข (Ear Mites)	ยีสต์ในหูสุนัข (Yeast Infection)
สาเหตุหลัก	ปรสิตภายนอกขนาดเล็ก (Otodectes cynotis)	การเจริญเติบโตเกินขนาดของเชื้อยีสต์เนื่องจากความชื้นหรือภูมิแพ้
ลักษณะขี้หู	สีน้ำตาลเข้มถึงดำ แห้ง กรอบ คล้ายกากกาแฟ	สีเหลืองอมน้ำตาล เหนียว ชื้น แฉะ หรือเป็นแผ่น
ลักษณะกลิ่น	กลิ่นเหม็นอับหรือกลิ่นคาวเลือด	กลิ่นเปรี้ยวอับคล้ายแป้งหมักหรือก้อนยีสต์
การติดต่อ	ติดต่อระหว่างสัตว์เลี้ยงได้ง่ายมาก	ไม่ใช่โรคติดต่อ เกิดจากสภาพแวดล้อมช่องหูของสัตว์เอง
การตรวจวินิจฉัย	ส่องเจอตัวไรหมุนเวียนใต้ออโตสโคปหรือกล้องจุลทรรศน์	ตรวจพบเซลล์ยีสต์รูปพินโบว์ลิ่งจากการย้อมสีขี้หู

สัตวแพทย์วินิจฉัยอาการไรหูสุนัขได้อย่างไร?

หากสงสัยว่าสุนัขติดไรหู ไม่ควรซื้อยามาหยอดเองโดยไม่ได้รับการตรวจ เพราะการใช้ยาผิดประเภทอาจทำให้ช่องหูอักเสบแย่ลง สัตวแพทย์จะมีขั้นตอนการตรวจดังนี้

1. การตรวจด้วยออโตสโคป (Otoscope): สัตวแพทย์จะใช้อุปกรณ์ส่องตรวจเข้าไปในช่องหู หากมีไรหู จะสังเกตเห็นจุดสีขาวขนาดจิ๋วเคลื่อนไหวไปมาท่ามกลางคราบขี้หูสีดำ
2. การเก็บขี้หูตรวจทางกล้องจุลทรรศน์ (Ear Swab): ใช้ไม้พันสำลีป้ายขี้หูออกมาวางบนสไลด์ แล้วนำไปส่องใต้อุปกรณ์กล้องจุลทรรศน์ เพื่อยืนยันการมีอยู่ของตัวไร ไข่ตัวไร และตรวจเช็กว่ามีการติดเชื้อแบคทีเรียหรือยีสต์ซ้ำซ้อนหรือไม่

ไรหูสุนัขมีวิธีการรักษาอย่างไร?

แนวทางการรักษาไรในหูสุนัขต้องทำอย่างถูกวิธีและต่อเนื่อง เพื่อกำจัดตัวไรให้หมดไปพร้อมกับจัดการภาวะอักเสบแทรกซ้อน

ยาหยอดหูและยาหยดหลังกำจัดไรหู

การใช้ยาหยอดหูมีส่วนช่วยในการทำความสะอาด และลดการอักเสบ ซึ่งต้องทำควบคู่กับการใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันปรสิตที่มีฤทธิ์กำจัดตัวไรอย่างมีประสิทธิภาพ ที่สำคัญต้องป้องกันเป็นประจำทุกเดือนเพื่อตัดวงจรไรไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำได้อีกในอนาคต

ยากินกำจัดปรสิต

ปัจจุบันมีผลิตภัณฑ์ป้องกันปรสิตชนิดเม็ดเคี้ยวกลุ่ม Isoxazoline ที่มีส่วนประกอบของตัวยาสำคัญ เช่น Sarolaner, Moxidectin และ Pyrantel ซึ่งมีประสิทธิภาพสูงมากในการฆ่าไรหู และเห็บหมัดสุนัข การกินยาตามคำแนะนำของสัตวแพทย์จะช่วยฆ่าตัวไรและกําจัดเห็บสุนัขได้อย่างหมดจดและออกฤทธิ์คุ้มกันได้ยาวนานมากยิ่งขึ้น

ทำความสะอาดสิ่งแวดล้อมและของใช้สุนัข

ต้องทำความสะอาดเบาะนอน ผ้าเช็ดตัว กรง และของเล่น ด้วยน้ำร้อนและน้ำยาฆ่าเชื้อ เพื่อกำจัดตัวไรและไข่ไรที่อาจตกค้างอยู่ในสิ่งแวดล้อม ป้องกันไม่ให้กลับมาติดซ้ำ

ข้อควรระวังเกี่ยวกับภาวะอักเสบแทรกซ้อน: หากสุนัขเกาหูรุนแรงจนหูอักเสบและเป็นหนอง สัตวแพทย์จะสั่งยาปฏิชีวนะและยาลดอักเสบเพิ่มเติม เพื่อดำเนินการรักษาอย่างตรงจุด หากใบหูบวมเลือด สัตวแพทย์จะประเมินวิธีรักษาสุนัขหูบวมด้วยการเจาะระบายเลือดหรือผ่าตัดเย็บตรึงใบหูต่อไป

วิธีดูแลและป้องกันไม่ให้สุนัขกลับมาเป็นไรในหูซ้ำ

การป้องกันถือเป็นหัวใจสำคัญในการดูแลสุขภาพหูของน้องหมาให้อุดมสมบูรณ์และปลอดภัยจากปรสิต แนวทางการดูแลและป้องกันไรหูสุนัขมีดังนี้

• ทำความสะอาดช่องหูอย่างสม่ำเสมอ: ใช้น้ำยาเช็ดหูสำหรับสุนัขโดยเฉพาะ ล้างทำความสะอาดช่องหูสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง พร้อมทั้งเช็ดให้แห้งเพื่อลดการสะสมของคราบขี้หูและความชื้น
• ให้ผลิตภัณฑ์ป้องกันปรสิตตามรอบระยะเวลา: ให้ยากินป้องกันเห็บ หมัด และไรหูตามสัตวแพทย์แนะนำอย่างเคร่งครัดเป็นประจำทุกเดือน
• เช็ดหูให้แห้งสนิทหลังอาบน้ำ: หลีกเลี่ยงไม่ให้น้ำเข้าหูระหว่างอาบน้ำ และเช็ดช่องหูให้แห้งเสมอเพื่อป้องกันความชื้นสะสม
• สังเกตพฤติกรรมและคราบขี้หูประจำ: ตรวจเช็กสี กลิ่น และอาการเกาหูของสุนัขเป็นประจำ หากพบความผิดปกติให้รีบแก้ไขทันที
• ดูแลสัตว์เลี้ยงทุกตัวในบ้านพร้อมกัน: หากพบสัตว์เลี้ยงตัวใดตัวหนึ่งติดไรหู ไม่ว่าจะน้องหมาน้องแมวมีไรในหู ต้องทำการตรวจและรักษาสัตว์เลี้ยงตัวอื่นในบ้านไปพร้อมกันเพื่อตัดวงจรการระบาด

ไรหูสุนัข ใส่ใจทุกอาการ เพื่อให้น้องกลับมาสบายหูอีกครั้ง

แม้ว่าไรหูสุนัขจะเป็นการคุกคามจากปรสิตตัวเล็ก ๆ แต่หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ใส่ใจ อาจนำไปสู่การติดเชื้อรุนแรง ใบหูบวมเลือด และภาวะหูอักเสบเรื้อรังที่สร้างความทรมานให้น้องหมาเป็นอย่างมาก เจ้าของจึงต้องใส่ใจสังเกตพฤติกรรม ทำความสะอาดหูสม่ำเสมอ และใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันปรสิตอย่างเหมาะสม เพื่อให้น้องหมามีสุขภาพช่องหูที่สะอาดและกลับมาร่าเริงได้อย่างมั่นใจ หากพบสัญญาณความผิดปกติ ควรรีบพาน้องไปพบสัตวแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยทันที

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับไรหูสุนัข

ใช้น้ำเกลือเช็ดหูสุนัขแทนน้ำยาเช็ดหูได้ไหม

ไม่แนะนำให้ใช้น้ำเกลือล้างแผล (Normal saline) เช็ดหูสุนัขแทนน้ำยาเช็ดหูเฉพาะทาง เพราะน้ำเกลือไม่มีคุณสมบัติในการละลายขี้หูหรือไขมัน ควรใช้น้ำยาเช็ดหูสุนัขที่มีสูตรละลายขี้หูและปรับค่า pH เหมาะสมโดยเฉพาะ

ค่ารักษาไรหูสุนัขที่คลินิกสัตวแพทย์ประมาณเท่าไหร่

ค่าใช้จ่ายในการรักษาไรหูสุนัขขึ้นอยู่กับขนาดตัวสุนัขและอาการแทรกซ้อน ซึ่งค่าใช้จ่ายโดยทั่วไปมักครอบคลุมถึงค่าตรวจส่องหู ค่าตรวจขี้หูทางกล้องจุลทรรศน์ ค่าน้ำยาเช็ดหู และผลิตภัณฑ์ป้องกันปรสิตที่ช่วยตัดวงจรไรในหูไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

ไรหูสุนัขติดคนได้ไหม

ไรหูสุนัขเป็นปรสิตที่เจาะจงอาศัยอยู่บนตัวสัตว์เลี้ยงเป็นหลัก จึงติดคนได้ยากมาก อย่างไรก็ตาม หากมนุษย์สัมผัสใกล้ชิดกับสุนัขที่มีไรหูปริมาณมาก อาจเกิดปฏิกิริยาระคายเคือง เป็นตุ่มแดง หรือคันตามผิวหนังชั่วคราวได้ แต่ตัวไรไม่สามารถเจริญเติบโตหรือขยายพันธุ์บนผิวหนังมนุษย์ได้

สุนัขที่เป็นไรหูจะติดสัตว์เลี้ยงตัวอื่นในบ้านไหม

ติดได้อย่างแน่นอน เพราะไรหูเป็นปรสิตที่แพร่กระจายระหว่างสัตว์เลี้ยงได้ง่ายมากทั้งในสุนัขและแมว หากมีสัตว์เลี้ยงตัวใดตัวหนึ่งในบ้านเป็นไรหู สัตว์เลี้ยงตัวอื่นที่อยู่ร่วมกันจะมีโอกาสติดสูงมาก จึงจำเป็นต้องนำสัตว์เลี้ยงทุกตัวไปตรวจเช็กและทำการรักษาพร้อมกันเพื่อป้องกันการติดซ้ำไปมา

ถ้าไม่รักษาไรหูสุนัข จะเป็นอันตรายไหม

หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา ไรหูจะขยายพันธุ์เพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้น้องหมาคันอย่างรุนแรงจนเกาเป็นแผลถลอก เกิดภาวะใบหูบวมเลือด ช่องหูอักเสบติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน กลายเป็นหูเป็นหนองเรื้อรัง ทำให้เสียค่าใช้จ่ายและเวลาในการรักษาสูงกว่าการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นอย่างมาก